Welk filament kies je? PLA, PETG, ABS, ASA en TPU uitgelegd

Je 3D printer is maar zo goed als het filament dat je erin stopt. Het materiaal bepaalt hoe sterk, flexibel, hittebestendig en mooi je print wordt, maar ook hoe makkelijk het printen gaat. Voor beginners is de keuze vaak overweldigend: PLA, PETG, ABS, ASA, TPU, silk, matte en carbonvezel-gevulde varianten.

In deze gids lees je welke filamenten er zijn, waarvoor je ze gebruikt en welke eisen ze aan je printer stellen. Heb je nog geen printer? Bekijk dan eerst onze vergelijking van de beste 3D printer, waarin we per model aangeven welke materialen hij aankan.

Deze pagina bevat affiliate links naar bol. Koop je via zo'n link, dan ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer info.

De basis: wat is filament?

Filament is een kunststof draad die op een spoel wordt geleverd. Bijna alle printers voor thuisgebruik, ook alle tien in onze top 10, gebruiken filament met een diameter van 1,75 mm. De printer smelt het filament in de hotend en legt het laag voor laag neer. Elke kunststof heeft een eigen smelttemperatuur, krimp en hechting, en dat bepaalt hoe makkelijk het te printen is.

PLA: de standaard voor iedereen

PLA (polymelkzuur) is het meest gebruikte filament. Het wordt gemaakt van plantaardige grondstoffen zoals maïszetmeel.

• Printen: makkelijk, op een lage temperatuur. Een behuizing is niet nodig.
• Eigenschappen: stijf, maatvast, mooie oppervlakken. Verkrijgbaar in ontelbare kleuren en varianten, zoals silk (glanzend) en mat.
• Nadelen: wordt zacht bij relatief lage temperaturen. Een PLA-print in een auto in de zomerzon kan vervormen. Ook is het wat brosser dan PETG.
• Gebruik: figuren, decoratie, prototypes, organizers, speelgoed en de meeste hobbyprojecten.

Begin altijd met PLA. Het is vergevingsgezind en alle printers in onze top 10 kunnen het printen.

PETG: sterker en hittebestendiger

PETG is familie van het plastic in petflessen, aangepast voor 3D printen.

• Printen: iets lastiger dan PLA. Hogere nozzle- en bedtemperatuur. Neigt tot draadjes (stringing).
• Eigenschappen: taaier, minder bros en beter bestand tegen warmte en vocht dan PLA.
• Nadelen: neemt makkelijker vocht op uit de lucht, wat tot draadjes en belletjes leidt. Bewaar het droog.
• Gebruik: functionele onderdelen, houders voor buiten, onderdelen die warmer worden.

Let op: PETG kan zo goed hechten aan een gladde PEI-plaat dat er stukjes uit de plaat kunnen scheuren. Op een getextureerde PEI-plaat gaat het meestal prima.

ABS en ASA: voor sterke, hittebestendige onderdelen

ABS is het plastic van LEGO-steentjes. ASA lijkt erop, maar is beter bestand tegen UV-licht en dus geschikt voor buiten.

• Printen: vraagt hoge temperaturen en vooral een warme, tochtvrije omgeving. Zonder gesloten printer trekken hoeken krom (warping) en kunnen lagen scheuren.
• Eigenschappen: sterk, hittebestendig, goed na te bewerken (schuren, en ABS kan glad gemaakt worden met aceton-damp).
• Nadelen: duidelijke geur en meer uitstoot van fijnstof en VOC's. Goede ventilatie of een filter is aan te raden.
• Gebruik: auto-onderdelen, behuizingen voor elektronica, buitentoepassingen (ASA).

Voor ABS en ASA raden we een gesloten printer aan, zoals de Flashforge Adventurer 5M Pro (met HEPA- en koolfilter) of de Creality K2. De Bambu Lab A1 mini is volgens de fabrikant niet geschikt voor ABS en ASA. Lees ook is 3D printen veilig?

TPU: flexibel en rubberachtig

TPU is een flexibel filament, verkrijgbaar in verschillende hardheden (bijvoorbeeld 95A, of hardere varianten zoals 64D).

• Printen: langzaam printen, en een direct-drive extruder werkt het best. Hoe zachter, hoe lastiger.
• Eigenschappen: buigzaam, slijtvast, schokdempend.
• Nadelen: niet geschikt voor alle multicolorsystemen. Anycubic geeft aan dat TPU niet via de ACE Pro kan, en Creality adviseert bij de SPARKX i7 met CFS Lite alleen hardere TPU (64D).
• Gebruik: telefoonhoesjes, dempers, pakkingen, banden voor RC-auto's.

Carbon- en glasvezel-gevulde filamenten

Filamenten zoals PLA-CF en PETG-CF bevatten korte koolstofvezels. Ze zijn stijver, hebben een mooie matte afwerking en zijn maatvaster.

• Let op: de vezels slijten een gewone messing nozzle snel. Gebruik een geharde stalen nozzle. De Creality K2-serie heeft die standaard, en bij de Flashforge-printers adviseert de fabrikant voor CF-materialen een grotere nozzle (0,6 mm).

Speciale filamenten

• Silk PLA: glanzende, zijdeachtige look. Ideaal voor vazen en decoratie, wel iets minder sterk.
• Matte PLA: verbergt laaglijnen goed.
• PVA en BVOH: oplosbaar in water, gebruikt als support bij complexe modellen. Vooral interessant op printers met meerdere printkoppen, zoals de Flashforge Creator 5.
• Hout-, marmer- en glow-in-the-dark-filament: leuk voor decoratie, maar sommige varianten slijten de nozzle.

Vergelijkingstabel

Filament bewaren: de onderschatte factor

Veel filamenten nemen vocht op uit de lucht. Vochtig filament geeft knappende geluiden tijdens het printen, draadjes, belletjes en zwakke lagen. Zo voorkom je dat:

1. Bewaar spoelen in een afsluitbare bak of zak met droogmiddel (silicagel).
2. Gebruik een filamentdroger als een spoel toch vochtig is geworden. Sommige multicolorsystemen helpen hierbij: de ACE Pro van Anycubic droogt actief en de CFS van Creality heeft een afgesloten droogmiddelkamer.
3. Laat spoelen niet wekenlang open op de printer hangen in een vochtige ruimte, zoals een schuur of garage.

Tip: schrijf de openingsdatum op de spoel. Dan weet je hoe lang hij al aan de lucht blootstaat.

Hoeveel filament verbruik je?

Een spoel bevat meestal 1 kilogram filament. Een kleine figuur of sleutelhanger gebruikt maar enkele grammen, een grote vaas of helm al snel honderden grammen. De slicer laat voor elke print zien hoeveel gram en meter je nodig hebt. Print je in meerdere kleuren met één nozzle, reken dan ook op purge-afval. Meer daarover in multicolor 3D printer uitgelegd.

Merkfilament of huismerk?

Goed filament heeft een constante diameter, weinig vocht en een gelijkmatige kleur. Bekende merken en het filament van printerfabrikanten zelf zijn meestal betrouwbaar, en profielen in de slicer zijn erop afgestemd. Goedkoop filament kan prima zijn, maar de kwaliteit wisselt meer. Print bij een nieuw merk eerst een testobject en pas zo nodig temperatuur en flow aan. Weet je niet goed hoe? Volg ons stappenplan voor je eerste 3D print.

Welke temperaturen gebruik je?

Elke spoel vermeldt een aanbevolen temperatuurbereik voor de nozzle en het bed. Houd je daaraan en begin in het midden van dat bereik. Je slicer heeft meestal al een goed profiel voor het type filament, zeker als je filament van de printerfabrikant gebruikt. Wijk je af van de aanbeveling, doe dat dan in kleine stappen van 5 graden en print een temperatuurtoren om het verschil te zien.

Let op de grenzen van je printer. De hotend van de Flashforge Adventurer 5M-serie gaat tot 280 °C, die van de AD5X, A1 mini, K2, SPARKX i7 en Kobra 3 V2 tot 300 °C en die van de Creator 5 tot 320 °C. Het bed van de A1 mini gaat tot 80 °C, terwijl de AD5X en Kobra 3 V2 tot 110 °C gaan en de Creator 5 tot 120 °C. Voor PLA en PETG is dat allemaal ruim voldoende; voor ABS, ASA en technische materialen maakt het wel verschil.

Conclusie

Voor de meeste mensen is PLA het beste filament om mee te beginnen. PETG is de logische stap voor sterkere onderdelen, ABS en ASA vragen een gesloten printer, en TPU opent de deur naar flexibele prints. Bewaar je filament droog en kies een printer die past bij de materialen die je wilt gebruiken. Welke printers welke materialen aankunnen, zie je in onze vergelijking van de beste 3D printer. Loop je tegen problemen aan? Lees dan 3D print problemen oplossen.

Veelgestelde vragen

### Wat is het makkelijkste filament? PLA. Het print op lage temperatuur, trekt nauwelijks krom en ruikt bijna niet. Ideaal voor beginners.

### Is PETG beter dan PLA? PETG is taaier en beter bestand tegen warmte, maar iets lastiger te printen en gevoeliger voor vocht. Voor decoratie is PLA vaak mooier, voor functionele onderdelen is PETG vaak beter.

### Kan ik ABS printen zonder gesloten printer? Het kan soms, maar de kans op kromtrekken en scheuren is groot. Bovendien ruikt ABS. Een gesloten printer met filter is de beste keuze.

### Hoe lang is filament houdbaar? Droog bewaard gaat filament jarenlang mee. Het grootste risico is vocht. Bewaar spoelen daarom afgesloten met droogmiddel.